in

SRPSKOM GENIJU SAMO PERIFERIJA: Posle gotovo trideset godina spomenik Nikoli Tesli vraća se u Gospić

TREBALO je da prođe gotovo trideset godina da se Nikola Tesla vrati u Gospić. Te davne 1992. godine miniran je spomenik velikom naučniku, rad slavnog vajara Frane Kršinića, a otada su trajala natezanja gde i kako vratiti spomenik koji je bio žrtva nacionalističke ideologije i silne mržnje samo zato što je prikazivao najslavnijeg stanovnika Like, od majke Hrvatice i oca Srbina.

Kršinovićevo delo se vraća u Liku

Na kraju, pre koji dan spomenik je vraćen, ali ne na mesto gde je stajao pre miniranja, već na “novi” trg, koji nosi Teslino ime. Tako je Tesla ipak na kraju “isteran” iz samog centra grada, a do danas nije otkriveno ko je spomenik uopšte minirao. I to tako da ga nije bilo uopšte moguće obnoviti, jer gipsani model nije postojao, pa su stručnjaci morali da odu u Beograd gde je već bio postavljen jedan odlivak Kršinićevog spomenika. Bio je to veoma težak i komplikovan posao, a dovršen je 2006. godine i već tada je “novi” spomenik bio spreman da se postavi u Gospiću.

Ali, onda se ponovo politika umešala i sve zakočila do današnjeg dana. Članovi SDSS-a tražili su da spomenik bude postavljen tamo gde je i miniran, a HDZ je uporno izbegavao donošenje te odluke. Svim snagama se vladajuća stranka u Hrvatskoj trudila da se izbegne i rasprava u parlamentu o rušenju spomenika “zato što je Tesla bio Srbin”, a neki su u Gospiću tvrdili da je dovoljno što veliki naučnik ima spomenik u rodnom Smiljanu. Turistička zajednica Gospića godinama je u predstavljaju velikana svog kraja prednost davala Anti Starčeviću, a na mestu miniranog spomenika postavljena je fontana nazvana Vila Velebita. “Ima još u našem kraju velikana”, govorili su desno orijentisani Ličani, nastojeći svim snagama onemogućiti povratak Tesle u centar grada.

Na kraju je i tako ispalo, pa je u konačnici izabran neugledni gradski park gde je smešten Kulturno-informativni centar, a nekoliko metara od spomenika je zapušteni kafić. U međuvremenu su uređeni i drugi objekti u znak sećanja na Teslu, od rodne kuće i crkve u kojoj je službovao njegov otac, a u Smiljan, nekoliko kilometara od Gospića, dolaze brojni turisti. Gospić je nazvao i jednu ulicu po Tesli, ali kratku i neuglednu. “Moram da izrazim veliki ponos što smo izvršili svoje obećanje i postavili spomenik Nikoli Tesli ovde u Gospiću. Ponosan sam kao gradonačelnik i građanin Gospića, Like i Hrvatske što nam se Tesla vratio, jer je on to svakako i zaslužio”, najavio je vraćanje Tesle gradonačelnik Karlo Starčević, inače “pravaš” iz Hrvatske stranke prava koji je pre politike proizvodio “Velebitsko pivo”.

A samo otkrivanje spomenika nije moglo proći bez incidenta, jer pozivnicu nije dobio župan Darko Milinović, kojeg je HDZ izbacio iz članstva i koji sada ima najveće šanse na predstojećim lokalnim izborima. Iako nenajavljen, pojavio se i pred televizijskim kamerama održao “bukvicu” ministarki kulture Nini Obuljen Koržinek, da je red pre dolaska iz Zagreba najaviti se županu, pogotovo njemu koji je najviše dok je bio u HDZ-u insistirao da se vrati spomenik Tesli u Gospić. “Ovaj je događaj vraćanja spomenika duboko ispolitiziran”, rekao je Milinović.

Sam projekt dugogodišnjeg natezanja sa vraćanjem spomenika koštao je 250.000 evra, a sada se stanovnici Gospića hvale što je Tesla “njihov”.

“Mi Gospićani iznimno smo ponosni što je Tesla bio jedan od nas i što pripada nama”, kaže gradonačelnik, a mnogi su sa podsmehom dočekali da se dva ljuta desničara, Milinović i Starčević sada “otimaju” oko Tesle. I iz hrvatskog državnog vrha je poručeno da je Tesla “noć pretvarao u dan”, a mnogi su na svečanosti otkrivanja spomenika pozvali da se Tesla prestane politički iskorištavati.

KAKO MOŽE BITI SRBIN U GOSPIĆU?

ANKETA provedena među osnovcima u Gospiću pokazala je da malo njih uopšte zna ko je bio Nikola Tesla. “Kako Srbin, kada je iz Gospića”, napisao je jedan osnovac u anketi.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije